Czy manager odpowiada za zgodność organizacji z AI Act? Jest to pytanie, które na fali popularności sztucznej inteligencji zadaje sobie wiele osób, zwłaszcza po wejściu w życie unijnego aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Odpowiedzi na nie jest – jak to często bywa w prawie – więcej niż jedna.
Manager nie odpowiada bezpośrednio za zgodność organizacji z AI Act. W akcie w sprawie sztucznej inteligencji brak przepisów ustanawiających taką odpowiedzialność. Przepisów takich nie wprowadził również polski ustawodawca do krajowej ustawy o systemach sztucznej inteligencji, która stanowi uzupełnienie i otoczenie instytucjonalne do AI Act. Zasadą pozostaje, że odpowiedzialność za naruszenia zasad dotyczących obrotu narzędziami sztucznej inteligencji ponosi organizacja. Manager jest traktowany za podmiot tożsamy z zarządzaną przez niego organizacją tylko wówczas jeśli mówimy o jednoosobowym przedsiębiorcy lub wspólniku spółki cywilnej. W pozostałych przypadkach kierujemy się zasadą, zgodnie z którą manager ≠ organizacja.
Manager może odpowiadać pośrednio za zgodność organizacji z AI Act. W odniesieniu do systemów AI wysokiego ryzyka wskazuje na to wprost art. 17 ust. 1 pkt m) aktu w sprawie sztucznej inteligencji, zgodnie z którym dostawca systemu AI wysokiego ryzyka wprowadza system zarządzania jakością obejmujący m.in. ramy odpowiedzialności służące określeniu odpowiedzialności kierownictwa i pozostałego personelu w odniesieniu do poszczególnych elementów składających się na system zarządzania jakością. Przepis powyższy dotyczy jedynie managerów zarządzających organizacjami będącymi dostawcami systemów AI wysokiego ryzyka. Sygnalizuje jednak szerszą zasadę, zgodnie z którą każdy manager w każdej organizacji ma przypisany określony wycinek odpowiedzialności – obszar, za który odpowiada. Zaniechania lub nieprawidłowości po stronie managera traktowane są jako niewłaściwe sprawowanie zarządu, co z kolei przekładać może się na odpowiedzialność odszkodowawczą i dyscyplinarną managera względem (współ)zarządzanej przez niego organizacji – np. wówczas gdy organ nadzorczy nałoży na nią karę pieniężną za naruszenie obowiązków dotyczących AI Act. Granice tej odpowiedzialności zależne będą od formy zatrudnienia danego managera – o czym więcej pisaliśmy tutaj. Więcej o obowiązkach organizacji wynikających z AI Act piszemy tutaj.
Manager odpowiada bezpośrednio za swoje działania i zaniechania z zakresu zgodnego z prawem obrotu narzędziami AI jeśli działania te wypełniają przesłanki przestępstwa lub wykroczenia. Może tak być np. wówczas gdy manager będzie osobą odpowiedzialną za nierzetelne zaprojektowanie i wprowadzenie do obrotu autonomicznego pojazdu lub innej maszyny, która – na skutek istniejących w niej wad – zabije lub poważnie zrani człowieka (art. 155-157 kodeksu karnego). Przykładów takich może być znacznie więcej. Narzędzie AI może np. doprowadzić do katastrofy budowlanej, drogowej, środowiskowej, czy innej, co może rodzić odpowiedzialność karnoprawną względem managera, który poprzez niedopełnienie wymogów prawnych ciążących na zarządzanej przez niego organizacji, doprowadził do oddania takiego wadliwego narzędzia do użytku. Pomijamy przy tym kwestię oczywistą – a więc odpowiedzialność karnoprawną za korzystanie przez managera ze sztucznej inteligencji jako narzędzia służącego popełnieniu przestępstwa (np. oszustwa). Co więcej, polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji wprowadza w art. 113 i 114 dwa typy wykroczeń, których dopuścić może się manager. Po pierwsze, zgodnie z art. 113 ustawy karze ograniczenia wolności lub grzywny podlega osoba utrudniająca lub udaremniająca prowadzenie czynności kontrolnych lub czynności w postępowaniu administracyjnym, o których mowa w ustawie - również jeśli działa w imieniu lub interesie osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Zgodnie z art. 114 ustawy karze jak wyżej podlega osoba, która nie wykonuje decyzji Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji w przedmiocie zaprzestania stosowania systemu sztucznej inteligencji lub wycofania go z rynku lub z użytkowania w okolicznościach wskazanych w art. 64 ust. 2 ustawy - także jeśli działa w interesie lub w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osoby prawnej. Jak łatwo się domyślić, adresatami w/w sankcji są m.in. managerzy.
Co możemy dla Ciebie zrobić:
- uświadamiamy zakres obowiązków ciążących na organizacji zgodnie z AI Act i innymi regulacjami prawnymi;
- uświadamiamy zakres obowiązków ciążących na managerze w zakresie compliance – o czym szerzej pisaliśmy tutaj;
- pomagamy organizacji wdrożyć obowiązki w zakresie AI compliance;
- tworzymy polityki i procedury pomagające uniknąć sytuacji rodzących odpowiedzialność managera za AI;
- szkolimy personel – co jest niezwykle ważnym obowiązkiem ciążącym na managerze w związku z wdrożeniem tzw. zasady AI literacy (art. 4 AI Act).
Inne wpisy poświęcone managerom
Chcesz porozmawiać o współpracy?
Napisz do nas na: